(JOHN) COLTRANE 100: EERBETOON AAN EEN VAN DE INVLOEDRIJKSTE JAZZ VERNIEUWERS

AB, Bozar en Kaaitheater slaan de handen in elkaar voor een uniek eerbetoon aan John Coltrane: een van de meest invloedrijke vernieuwers uit de jazzgeschiedenis. Coltrane ontwikkelde - nota bene op een uitvinding van Belgische makelij (© Adolphe Sax) - namelijk een volstrekt onnavolgbare signature sound. Zijn rijke oeuvre is inmiddels Heilig Erfgoed: “Many artists achieve greatness but very few produce work that is so moving that it’s considered sacred.” Naar aanleiding van Coltrane’s 100ste verjaardag in 2026, eren we zijn nalatenschap met een reeks dansvoorstellingen, concerten, screenings en artist talks …

19u00 - 19u40
SCREENING: JOHN COLTRANE - LIVE A COMBLAIN-LA-TOUR (1965, RTBF, 38 min)

John Coltrane trad slechts éénmaal op in België, zij het niet in de Brusselse Bozar waar zowat alle jazziconen uit die tijd - Miles Davis, Thelonious Monk of Billie Holiday - triomfeerden. Coltrane schitterde wel in het pittoreske Luikse dorpje Comblain-La-Tour. Come again?

Daar vond in 1959 namelijk het allereerste Europese openluchtfestival plaats, georganiseerd door WOII-veteraan Joe Napoli (VS). Als return voor de lokale gastvrijheid richtte hij jaren later een benefiet op - het dak van de parochiekerk was aan herstelling toe - onder de naam Festival International du Jazz en verwelkomde er in de periode 1959 - 1966 jazzgrootheden als Chet Baker, Nina Simone en op 1 augustus 1965 … John Coltrane.

Deze historische opnames legden niet enkel de enige Belgische passage van Coltrane vast, maar waren tevens de allerlaatste gefilmde beelden van het zogenaamde Klassieke Kwartet van Coltrane met Elvin Jones, McCoy Tyner en Jimmy Garrison. De intense en fysieke uitvoering - de lichaamsdampen zijn letterlijk waar te nemen - toonden een groep op een keerpunt in hun carrière. Enkele maanden later viel het kwartet wegens artistieke meningsverschillen uit elkaar.
 

19u50 - 20u00
MUSICAL PRAYER/ODE TO TRANE: ALICE COLTRANE - SOMETHING ABOUT JOHN COLTRANE (1971)

Om de toon te zetten, luisteren we elke COLTRANE 100-avond collectief naar een muzikale ode aan John Coltrane die diep in onze ziel kerft.

Something About John Coltrane  verscheen op Alice Coltrane’s landmark album Journey In Satchidananda (1971) waarbij de albumtitel verwees naar de invloedrijke Indische yoga goeroe Swami Satchidananda Saraswati. Alice Coltrane in de liner notes: “I know that there remains to this very day something inexplicable and indefinable about John Coltrane, Something About John Coltrane is set on a d-minor mode and will not be unfamiliar to John’s followers. It is played beautifully.”

20u00 - 20u50
OLA TUNJI
OLA TUNJI (B/FR) is een hoofdzakelijk in Brussel gevestigd kwartet met als centrale figuur saxofoniste Ornella Noulet. Hun gedeelde passie: de spirituele jazz van Coltrane. Maar ook Alice Coltrane, Pharoah Sanders en Albert Ayler zijn tastbaar in hun muziek. OLA TUNJI ademt dan ook de intensiteit en openheid uit van ‘The New Thing’, de radicale muzikale vernieuwingsbeweging die ontstond in de late jaren '50 en begin jaren '60 dat basically een synoniem was voor avant-garde of free jazz.

De groepsnaam is overigens een eerbetoon aan Babatunde Olatunji, de in Nigeria geboren percussionist die er een hechte vriendschap op na hield met Trane. Meer zelfs: Coltrane schreef ooit de compositie Tunji als eerbetoon en financierde mee het Olatunji Center for African Culture in Harlem.

OLA TUNJI’s voorliefde voor Coltrane gaat diep. Noulet: “Since we cannot truly experience peace collectively in this world, we have Coltrane’s music to, at least, hear and feel it. Coltrane is a messenger of God; with love and light, he offers us what we so desperately lack in our human condition: a glimpse of eternity.”

Luisteren naar hun debuut-EP Untitled EP (2024), leek alsof Coltrane met zijn Klassieke Kwartet de kamer binnen wandelde. Najaar 2026 verwachten we hun volwaardige debuut dat verschijnt bij W.E.R.F. records. Klaar voor een sneak peek?
 

21u15 - 22u30
SHABAKA
Eind 2023 heerste er volop consternatie in Hutchings-land: de Londense saxofonist Shabaka Hutchings hing namelijk zijn geliefkoosde sax aan de wilgen. Dat deed hij in stijl in de Londense Hackney Church met een integrale uitvoering van A Love Supreme (1965), John Coltrane’s iconische meesterwerk.

Opvallend: hij keerde de Belgische uitvinding van Adolphe Sax de rug toe op het hoogtepunt van zijn populariteit. Lees: in 2022 en 2023 verkocht hij respectievelijk met zijn band Sons of Kemet en met vlaggenschip The Comet Is Coming AB uit en bracht zo in totaal 4000 (!) jonge muziekliefhebbers in extase.

Wat volgde waren de zalvende (saxloze) albums Afrikan Culture (2022) en Perceive Its Beauty, Acknowledge Its Grace (2024), niet toevallig uitgebracht op het iconische jazzlabel Impulse! Records dat terecht de bijnaam ‘The House That Trane Built’ kreeg. Het label was dan ook de thuishaven van Coltrane’s baanbrekende albums als A Love Supreme, Ascension, Crescent, Live at the Village Vanguard, … 

Enter 2026: Shabaka is terug aan de sax op zijn jongste album Of The Earth, dat verschijnt in eigen beheer via zijn kersverse label Shabaka Records. Shabaka: “This record is my celebration of freedom in creative self-expression. Before the pandemic, I could only play the clarinet and saxophone and knew nothing about music production (or how to play the flute), so this has been a journey of learning and a reflection on the music that’s been created as a result.” 

The Wire over Of The Earth: “The result is a genuinely experimental record, with more than a dash of cheerful craziness. … A burst onto fresh terrain.” Loud and Quiet: “It’s Shabaka’s most punk record yet.” Stereogum over de vooruitgeschoven track Marwa The Mountain: “It reminds me of a more stripped-down Los Thuthanaka.”

Net zoals zijn grootste inspiratiebron John Coltrane kijkt Shabaka nooit achteruit: “You’ve gotta keep it moving with music, and that’s what typifies all the heroes of the music that I really respect”, vertrouwde hij ooit toe aan Jazzwise.

Tot slot nog een mooi citaat uit De Standaard (over Sons Of Kemet op Pukkelpop in 2018) dat Shabaka mooi typeert: “Loof de Heer voor Shabaka Hutchings. Dit gutste van het leven, dit stampte tegen de schenen, dit was evenveel punk als dance als jazz. John Coltrane keek vast glimmend toe van daarboven.”